Bir siteyi sattınız, bir müşteriyle yollarınızı ayırdınız ya da bir projeyi başka bir ekibe devrediyorsunuz. Peki bu devir teknik olarak nasıl yapılır?
Eksik yapılan bir devir, aylar sonra ortaya çıkan sorunlar üretir. Bu yazı, hosting hesabı ve site devrini adım adım anlatıyor.
Devredilecekler
Bir sitenin devri, yalnızca dosyaları vermek değildir. Kapsam listesi:
| Varlık | Sıklıkla atlanır mı? |
|---|---|
| Site dosyaları | Hayır |
| Veritabanı | Hayır |
| Alan adı | Bazen |
| E-posta hesapları | Sıkça |
| SSL sertifikası | Sıkça |
| DNS kayıtları | Sıkça |
| Dış servis hesapları | Neredeyse her zaman |
| Analitik ve arama konsolu | Neredeyse her zaman |
Son iki satır, devirlerin en sorunlu kısmıdır: site çalışır ama yeni sahip kendi verilerini göremez ve eski sahip erişimini korumaya devam eder.
Alan Adı Devri
En kritik varlıktır ve iki farklı işlem karıştırılır:
- Kayıt kuruluşu transferi. Alan adı başka bir firmaya taşınır.
- Sahiplik devri. Kayıt sahibi bilgisi değişir.
İkisi farklı işlemlerdir. Aynı kuruluşta kalarak sahiplik devri yapılabilir; ya da sahiplik aynı kalarak başka kuruluşa transfer edilebilir.
Devirde yapılması gereken sahiplik değişikliğidir. Bu işlem genellikle:
- Panelden kayıt sahibi bilgilerinin güncellenmesi
- Her iki tarafa onay e-postası gitmesi
- Onaylandıktan sonra kaydın güncellenmesi
Dikkat: bazı durumlarda sahiplik değişikliği sonrası alan adı belirli bir süre transfer edilemez hâle gelir. Yeni sahip başka bir kuruluşa taşımak istiyorsa bunu bilmelidir.
Hosting Hesabı: İki Yol
Yol 1: Hesabı Devretmek
Mevcut hosting hesabının sahipliği yeni kişiye geçer. Sağlayıcıya başvurularak yapılır.
Avantajı: hiçbir şey taşınmaz, kesinti olmaz.
Dezavantajı: hesapta başka siteler varsa bu yöntem kullanılamaz.
Yol 2: Yeni Hesaba Taşımak
Yeni sahip kendi hosting hesabını açar, site oraya taşınır.
Avantajı: temiz ayrım, eski sahibin hiçbir erişimi kalmaz.
Dezavantajı: taşıma işlemi ve kısa bir kesinti gerekir.
Pratik tercih: hesapta tek site varsa devretmek, birden fazla site varsa taşımak. İkinci durumda diğer müşterilerinizin verilerini yeni sahibe vermiş olmazsınız.
Veri Ayrıştırma
Paylaşımlı bir hesapta birden fazla site varsa, devredilecek sitenin verisini ayrıştırmanız gerekir:
- Yalnızca o sitenin dosyalarını alın. Diğer dizinlere dokunmayın.
- Yalnızca o sitenin veritabanını dışa aktarın.
- İlgili e-posta hesaplarını belirleyin.
- Ortak kullanılan kaynakları tespit edin. Paylaşılan bir görsel dizini var mı?
Dördüncü madde sonradan sorun üretir: birden fazla site aynı dosya dizinini kullanıyorsa, devir sonrası bir sitenin görselleri kaybolur. Devir öncesi bu bağımlılıkları çözün.
Erişim Devri
Teknik devir tamamlandıktan sonra hesap erişimleri düzenlenmelidir:
- Hosting panel şifresi değiştirilmeli. Yeni sahip tarafından.
- FTP hesapları gözden geçirilmeli. Eski erişimler kaldırılmalı.
- Veritabanı kullanıcıları güncellenmeli.
- Site yönetici hesapları devredilmeli. Eski yöneticiler silinmeli.
- Alan adı hesabı devredilmeli.
Dördüncü madde en sık atlanan güvenlik boşluğudur: eski geliştiricinin yönetici hesabı sitede kalmaya devam eder ve aylar sonra kimsenin haberi olmadan erişim sağlar.
Dış Servisler
Sitenin bağlı olduğu üçüncü taraf hesaplar, devrin en dağınık kısmıdır. Kontrol listesi:
- Analitik hesabı
- Arama motoru araçları
- Ödeme sağlayıcısı entegrasyonu
- Kargo ve fatura entegrasyonları
- E-posta pazarlama platformu
- Sosyal medya bağlantıları
- CDN veya güvenlik servisi
- Yedekleme servisi
- İzleme servisi
- Kullanılan ücretli eklenti lisansları
Son madde beklenmedik bir sorun üretir: lisanslar genellikle kişiye veya alan adına bağlıdır. Devir sonrası eklentiler güncelleme alamaz hâle gelebilir ve bu, aylar sonra bir güvenlik açığına dönüşür.
Bu yüzden devir öncesi tüm lisansların durumunu netleştirin: devredilebilir mi, yeni sahip kendi lisansını mı almalı?
Belge Devri
Teknik varlıkların yanında bilgi de devredilmelidir:
- Site yapısı ve kullanılan teknolojiler.
- Özel yapılandırmalar. Neden böyle yapıldığı dahil.
- Bakım gerektiren işler. Düzenli görevler, yenilemeler.
- Bilinen sorunlar. Çözülmemiş konular.
- Kritik tarihler. Alan adı ve sertifika yenilemeleri.
Dördüncü madde dürüstlük gerektirir ama uzun vadede iki tarafa da fayda sağlar: bilinen bir sorunu gizlemek, devir sonrası suçlamalara yol açar.
Doğru Sıralama
Devir işlemlerinin sırası önemlidir:
- Tam yedek alın. Her şeyin çalışan bir kopyası.
- Yeni ortamı hazırlayın. Taşıma yapılacaksa.
- Test edin. Yeni ortamda her şey çalışıyor mu?
- DNS'i yönlendirin. Trafik yeni ortama geçsin.
- Doğrulayın. Site, e-posta, formlar.
- Dış servisleri devredin.
- Erişimleri düzenleyin. Eskileri kaldırın.
- Alan adı sahipliğini devredin.
- Eski ortamı bir süre bekletin. Sonra kapatın.
Sekizinci madde bilinçli olarak sona bırakılmıştır: alan adı devri geri alınması zor bir işlemdir ve teknik devir tamamlanıp doğrulanmadan yapılmamalıdır.
Dokuzuncu madde de önemlidir: eski hosting hesabını hemen kapatmayın. Bir sorun çıkarsa dönebileceğiniz bir nokta kalsın.
Yazılı Netleştirme
Devir öncesi taraflar arasında netleştirilmesi gerekenler:
- Neler devrediliyor, neler devredilmiyor?
- Devir sonrası destek verilecek mi, ne kadar süre?
- Lisanslar ve abonelikler ne olacak?
- Devir tarihinden sonraki maliyetler kime ait?
- Sorun çıkarsa sorumluluk nasıl paylaşılıyor?
İkinci madde en çok anlaşmazlık üreten konudur: yeni sahip, devir sonrası da eski sahipten destek bekler. Bu beklentiyi baştan netleştirmek iki tarafı da rahatlatır.
Devir sonrası yeni sahip kendi hosting hesabını açacaksa, paket seçiminde sitenin gerçek kaynak kullanımını paylaşmak da faydalı bir jesttir.
Sonuç
Site devri, dosyaları ve veritabanını vermekten ibaret değildir — en çok atlanan kalemler dış servis hesapları ve analitik erişimleridir: site çalışır ama yeni sahip kendi verilerini göremez, eski sahip erişimini korur. Sıralamada tek bir kural belirleyicidir: alan adı sahipliğini en sona bırakın, çünkü geri alınması zordur ve teknik devir doğrulanmadan yapılmamalıdır. Eski hosting hesabını da hemen kapatmayın. Ve ücretli eklenti lisanslarını unutmayın — devredilemezse yeni sahip güncelleme alamaz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hosting hesabını devretmeli miyim, taşımalı mıyım?
Hesapta yalnızca o site varsa devretmek daha kolaydır — hiçbir şey taşınmaz, kesinti olmaz. Birden fazla site varsa mutlaka taşıyın; aksi hâlde diğer müşterilerinizin verilerini de yeni sahibe vermiş olursunuz.
Alan adı devri ne zaman yapılmalı?
En sona. Geri alınması zor bir işlemdir ve teknik devir tamamlanıp doğrulanmadan yapılmamalıdır. Ayrıca bazı durumlarda sahiplik değişikliği sonrası alan adı belirli bir süre transfer edilemez — yeni sahip bunu bilmelidir.
En çok ne atlanıyor?
Dış servis hesapları ve analitik erişimleri. Site çalışmaya devam eder ama yeni sahip kendi verilerini göremez ve eski sahip erişimini korur. Ayrıca eski geliştiricinin site yönetici hesabı sıkça silinmeden kalır — bu ciddi bir güvenlik boşluğudur.
Ücretli eklenti lisansları devredilebilir mi?
Duruma göre değişir; lisanslar genellikle kişiye veya alan adına bağlıdır. Devredilemiyorsa yeni sahip kendi lisansını almalıdır — aksi hâlde eklentiler güncelleme alamaz ve bu aylar sonra bir güvenlik açığına dönüşür. Devir öncesi tüm lisansların durumunu netleştirin.
